കലയിലെ കലഹവും കലാപവും

”ചവുട്ടി നിൽക്കുന്ന തറയുടെ ചൂടറിയാത്തവർ

ആചൂടിൽ ഉരുകി പോകും”
-ബ്രഹറ്റ്

ഇന്ന് ജർമ്മൻ വിയും നാടകകൃത്തും സംവിധായകനുമായ ബെർതോൾട്ട് ബ്രഹ്റ്റിന്റെ (bertolt brecht ) ഓർമ്മ ദിനം… പട്ടിണിയും ദാരിദ്ര്യവും യുദ്ധവും കലാപവുമൊക്കെ ലോകത്തിന്റെ അഗാധസങ്കടവും ആഴത്തിലുള്ള മുറിവായി നമ്മേ ഞെരിച്ചമർത്തുമ്പോഴും നാം ഒരു “ഫെസ്റ്റിവൽ ജീവിതം” ആഘോഷിക്കയാണ്.ആ ആഘോഷ തിമർപ്പിൽ നാം അറിയുന്നില്ല നാം ചവുട്ടി നിൽക്കുന്ന കാൽക്കീഴിലെ മണ്ണത്രയും ചോർന്ന് പോകുന്നത്. “ഫാസിസം” അതിന്റെ എല്ലാ ശക്തിയോടും കൂടെ ലോകത്ത് ഇരുൾ പടർത്തി നിന്ന കാലം. ആ ഇരുണ്ട കാലത്തിനെതിരെ അരങ്ങിനെയും അക്ഷരങ്ങളെയും ആയുധമാക്കിയ ആ വിഖ്യാത പ്രതിഭ എന്നും എന്റെ അരങ്ങെഴുത്തിന്റെ ആവേശവും പ്രചോദനവുമായിരുന്നു. പ്രശസ്തചിന്തകനും എഴുത്തുകാരനും നാടകക്കാരനുമായ അന്തരിച്ച മധുമാഷിലൂടെയായിരുന്നു ഞാൻ ബ്രഹ്‌റ്റിനെ അറിയുന്നതും വായിച്ച് തുടങ്ങുന്നതും. വർഷങ്ങൾ മുമ്പ് കോഴിക്കോട്ടെജനകീയ സാംസ്ക്കാരികവേദി അവതരിപ്പിച്ച മധു മാഷ് രചനയും സംവിധാനവും നിർവഹിച്ച “അമ്മ” എന്ന നാടകം ബ്രഹ്റ്റിന്റെ “the mother” എന്ന നാടകത്തിന്റെ മലയാളത്തിലുള്ള സ്വതന്ത്രനാടകാവിഷ്ക്കാരമായിരുന്നു… കേരളത്തിലെ ജനകീയ നാടക വേദിയിൽ ബ്രഹ്റ്റിന്റെ സ്ഥാനം വളരെ വലുതായിരുന്നു… ബ്രഹ്റ്റിന്റെ രചനാ ശൈലിയിലെ “എപ്പിക്ക് തിയേറ്റർ” മലയാളത്തിലെ ഒട്ടേറെ നാടകങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്… ഏറെ പുരസ്ക്കാരങ്ങൾ നേടിയ ഒട്ടേറെ അരണ്ടുകളിൽ അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ട കോഴിക്കോട് ദേശപോഷിണി വായനശാല അവതരിപ്പിച്ച ഞാനെഴുതിയ” റോസ് മേരി പറയാനിരുന്നത്” എന്ന നാടക എഴുത്തിന് ഞാൻ ബ്രഹ് റ്റിനോട് ഏറെ കടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ നാടകവേദിയെയും സാഹിത്യത്തെയും വിപ്ലവാത്മകമായി തിരുത്തിയെഴുതിയ ജർമ്മൻ കവിയും നാടകകൃത്തുമാണ് ബെർതോൾട്ട് ബ്രഹ്റ്റ് (1898 -1956). കല കേവലം വിനോദത്തിനുള്ളതല്ല, മറിച്ച് സാമൂഹിക മാറ്റത്തിനുള്ള ശക്തമായ ആയുധമാണെന്ന് അദ്ദേഹം തന്റെ കൃതികളിലൂടെ തെളിയിച്ചു.

നാടകരംഗത്തെ വിപ്ലവം (Epic Theatre & Alienation Effect)

എപ്പിക് തിയേറ്റർ (Epic Theatre): പരമ്പരാഗത നാടകരീതികളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, കാണികളെ വൈകാരികമായി തളച്ചിടാതെ, അവരെ ചിന്തിപ്പിക്കാനും ചോദ്യം ചോദിപ്പിക്കാനും പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന ‘എപ്പിക് തിയേറ്റർ’ എന്ന പ്രസ്ഥാനത്തിന് ബ്രഹ്റ്റ് രൂപം നൽകി.

അന്യവൽക്കരണ തത്വം (Verfremdungseffekt / Alienation Effect): വേദിയിൽ നടക്കുന്നത് സത്യമല്ല, ഒരു അഭിനയം മാത്രമാണെന്ന് കാണിയെ നിരന്തരം ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്ന രീതിയാണിത്. കഥാപാത്രങ്ങളോട് വൈകാരികമായി അടുത്തുപോകുന്നതിന് പകരം, സംഭവങ്ങളെ യുക്തിപരമായി വിശകലനം ചെയ്യാൻ ഇത് പ്രേക്ഷകനെ സഹായിക്കുന്നു.
നാസി ഭരണകാലത്ത് ജർമ്മനിയിൽ നിന്ന് നാടുകടത്തപ്പെട്ടെങ്കിലും അദ്ദേഹം എഴുത്തിലൂടെ പോരാട്ടം തുടർന്നു.

പ്രധാന കൃതികൾ
നാടകങ്ങൾ: ദി ത്രീപെന്നി ഓപ്പറ (The Threepenny Opera): മദർ കറേജ് ആൻഡ് ഹെർ ചിൽഡ്രൻ (Mother Courage and Her Children), ലൈഫ് ഓഫ് ഗലീലിയോ (Life of Galileo), ദി കൊക്കേഷ്യൻ ചോക്ക് സർക്കിൾ (The Caucasian Chalk Circle).
കവിതകൾ: രാഷ്ട്രീയ സാമൂഹിക വിമർശനങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ലളിതമായ ശൈലിയിലുള്ള കവിതകൾ.
കവിതയുടെ മലയാള പരിഭാഷ
ബ്രഹ്റ്റിന്റെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ ‘To Those Born Later’ (പിന്നീട് ജനിക്കുന്നവരോട്) എന്ന കവിതയിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ വരികൾ.

ഇരുണ്ട കാലത്തെക്കുറിച്ച് (Of the Dark Times)
‘ഇരുണ്ട കാലത്തും പാട്ടുകളുണ്ടാകുമോ?
ഉവ്വ്, ഉണ്ടാകും!
ഇരുണ്ട കാലത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പാട്ടുകൾ.’

മറ്റൊരു പ്രശസ്ത കവിത: ‘വായിക്കുന്ന ഒരു തൊഴിലാളിയുടെ ചോദ്യങ്ങൾ’ (Questions from a Worker Who Reads) ചുരുക്കം: ഈ കവിതയിൽ ചരിത്രം രാജാക്കന്മാരുടെ മാത്രം കഥയല്ല, അതിന് പിന്നിൽ അദ്ധ്വാനിച്ച സാധാരണക്കാരുടേതാണെന്ന് ബ്രഹ്റ്റ് ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.
ഏഴ് വാതിലുകളുള്ള തീബ്‌സ് പണിതതാര്?
പുസ്തകങ്ങളിൽ രാജാക്കന്മാരുടെ പേരുകൾ മാത്രം.
രാജാക്കന്മാരാണോ ആ കല്ലുകളൊക്കെ ചുമന്നത്?
അലക്‌സാണ്ടർ ഇന്ത്യ കീഴടക്കി.
അവൻ തനിച്ചായിരുന്നോ?
ഫ്രെഡറിക് രണ്ടാമൻ ഏഴുവർഷത്തെ യുദ്ധത്തിൽ ജയിച്ചു.
അവനെയല്ലാതെ വേറെ ആരെങ്കിലുമുണ്ടായിരുന്നോ കരയാൻ?
ചരിത്രത്തിന്റെ ഓരോ പേജിലും ഓരോ ജയം.
ആരാണ് ആ വിരുന്ന് ഒരുക്കിയത്?
പത്തുവർഷത്തിലൊരിക്കൽ ഒരു മഹാൻ.
ആരാണ് അതിനുള്ള വില നൽകിയത്?
എത്രയെത്ര കഥകൾ!
എത്രയെത്ര ചോദ്യങ്ങൾ!