ഓർമ്മളിലൂടെ കഥാപാത്രത്തിലേക്ക് ഒരു നവീന നാട്യചിന്ത
ഒരു പുരാണകഥാപാത്രം വേദിയിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമ്പോൾ അവിടെ സംഭവിക്കുന്നത് ഒരു കഥാപാത്രത്തിന്റെ പുനരാവിഷ്കാരം മാത്രമാണോ? അതോ, രേഖീയമായ സമയത്തിന്റെ (Linear Time) അതിർവരമ്പുകൾ ഭേദിച്ച്, പുരാണം തന്നെ വർത്തമാനത്തിലേക്ക് ഇറങ്ങിവരുന്ന നിമിഷമാണോ അത്?
അഷ്ടമിരോഹിണിയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, ഗുരുവായൂരിലെ ശോഭായാത്രയിൽ 78 വയസ്സുള്ള അയ്യപ്പൻ നായർ കുചേലനായും 13 വയസ്സുള്ള കൃഷ്ണ എന്ന പെൺകുട്ടി കൃഷ്ണനായും പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമ്പോൾ, നാം കാണുന്നത് കേവലം രണ്ട് അഭിനേതാക്കളുടെ പ്രകടനമല്ല. രണ്ട് വ്യത്യസ്ത ശരീരങ്ങളും ജീവിതാനുഭവങ്ങളും ഒരു സാംസ്കാരിക സ്മരണയിൽ ഒന്നിച്ചുചേരുന്ന അപൂർവമായ theatrical സംഭവമാണത്. ഇവിടെയാണ് നാടകീയതയുടെയും സാംസ്കാരിക വിനിമയത്തിന്റെയും പുതിയ മാനങ്ങൾ തുറക്കപ്പെടുന്നത്.
കാലവും ശരീരവും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷം
സ്റ്റാനിസ്ലാവ്സ്കിയുടെ ‘Given circumstances’ എന്ന ആശയവും ഇന്ത്യൻ നാട്യശാസ്ത്രത്തിലെ ‘രസ’ സിദ്ധാന്തവും ഇവിടെ ഒരേസമയം പ്രവർത്തിക്കുന്നു. 13 വയസ്സുള്ള കൃഷ്ണ എന്ന പെൺകുട്ടി കൃഷ്ണനായി നിൽക്കുമ്പോൾ അവൾ ചരിത്രപരമായി കൃഷ്ണനായിത്തീരുന്നില്ല. എന്നാൽ അവളുടെ വേഷം, നോട്ടം, ചലനം എന്നിവ ചുറ്റുമുള്ള ജനതയുടെ വിശ്വാസവുമായി ചേരുമ്പോൾ “ഇവൾ കൃഷ്ണനാണ്” എന്ന മാന്ത്രിക യാഥാർത്ഥ്യം (Theatrical belief) അവിടെ ജനിക്കുന്നു. അതുപോലെ, 78 വയസ്സുള്ള അയ്യപ്പൻ നായർ തന്റെ പ്രായത്തെ മറച്ചുവയ്ക്കുന്നില്ല. ആ പ്രായം തന്നെ ദാരിദ്ര്യം, വിനയം, ദീർഘകാലത്തെ കാത്തിരിപ്പ് എന്നീ പാത്രസ്വഭാവങ്ങൾക്ക് മൂർത്തീഭാവം നൽകുന്നു.
രണ്ട് യഥാർത്ഥ ശരീരങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള 65 വർഷത്തെ പ്രായവ്യത്യാസം, കഥാപാത്രലോകത്തിൽ അപ്രസക്തമാകുന്നു. അവിടെ കുചേലന്റെ സ്മരണയിൽ കൃഷ്ണൻ ഇപ്പോഴും പഴയ ഗുരുകുല സുഹൃത്താണ്. ഈ കാലഭേദങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള വിടവ് നികത്തുന്നത് അഭിനേതാക്കളുടെ പ്രകടനം മാത്രമല്ല, പ്രേക്ഷകന്റെ സജീവമായ ഭാവന കൂടിയാണ്.
ഒരു പുതിയ ആശയം: മൂർത്തീകരിക്കപ്പെട്ട പുരാണ സംക്രമണം (Embodied Mythic Transference)
ഇവിടെ സംഭവിക്കുന്നത് കേവലമൊരു അഭിനയമല്ല; ‘മൂർത്തീകരിക്കപ്പെട്ട പുരാണ സംക്രമണം’ ആണ്. പുരാണം എന്നത് പുസ്തകത്താളുകളിൽ ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്ന ഒന്നല്ല, മറിച്ച് മനുഷ്യശരീരങ്ങളിലൂടെയും കൂട്ടായ ഓർമ്മകളിലൂടെയും (Collective memory) ജീവിക്കുന്ന ഒരു പ്രക്രിയയാണ്. ഈ പ്രകടനത്തിൽ, 13 വയസ്സുകാരി പെൺകുട്ടിയുടെ ശരീരം ഒരു സാംസ്കാരിക പാത്രമായി (Vessel) മാറുന്നു. ആ നിമിഷത്തിൽ അവൾ ഒരു വ്യക്തിയല്ല, നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഒരു സമൂഹം നെഞ്ചേറ്റുന്ന സങ്കൽപ്പങ്ങളുടെയും വിശ്വാസങ്ങളുടെയും ജീവിക്കുന്ന ആർക്കൈവ് (Living Archive) ആണ്. ഈ ട്രാൻസ്ഫറൻസ് പൂർണ്ണമാകുന്നത് അവൾക്ക് മുന്നിൽ കൈകൂപ്പുന്ന ഒരു വയോധികനിലൂടെയോ, അത്ഭുതത്തോടെ നോക്കുന്ന മറ്റൊരു കുട്ടിയിലൂടെയോ ആണ്.
അഭിനയ പരിശീലനത്തിലെ പുതിയ സാധ്യതകൾ (Acting Training Possibilities)
ഒരു അടച്ച വേദിയിലെ (Proscenium arch) അഭിനയത്തിനപ്പുറം, ഇത്തരം ‘ഹാപ്പനിങ് തിയേറ്റർ’ (Happening Theatre) ആധുനിക അഭിനയ പരിശീലനത്തിന് വലിയ ഉൾക്കാഴ്ചകൾ നൽകുന്നുണ്ട്:
ശരീരങ്ങളുടെ ചരിത്രവും സ്മരണയും (Somatic History Mapping): ഒരു 13 വയസ്സുകാരി എങ്ങനെയാണ് ഒരു ദൈവത്തിന്റെ ആധികാരികത (Authority) ശരീരത്തിൽ കൊണ്ടുവരുന്നത്? ഒരു 78-കാരൻ എങ്ങനെയാണ് ഒരു ഭക്തന്റെ നിസ്സഹായത പ്രകടിപ്പിക്കുന്നത്? പ്രായവും ലിംഗവും മാറ്റിവെച്ച്, കഥാപാത്രത്തിന്റെ ആന്തരിക സ്മരണകളെ സ്വന്തം പേശികളിലേക്ക് സന്നിവേശിപ്പിക്കുന്ന ‘Physical characterization’ പരിശീലനങ്ങൾക്ക് ഇത് മികച്ച മാതൃകയാണ്.
ഓപ്പൺ സ്പേസ് ഇംപ്രൊവൈസേഷനും ഫീഡ്ബാക്ക് ലൂപ്പും (Responsive Acting): വെളിച്ചവും ശബ്ദവും നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ട ഒരു വേദിയിലല്ല ഇവർ അഭിനയിക്കുന്നത്. മൊബൈൽ ക്യാമറകൾ, ഭക്തിയോടെ വരുന്ന ജനക്കൂട്ടം, ട്രാഫിക് ശബ്ദങ്ങൾ—ഇവയ്ക്കിടയിലും കഥാപാത്രത്തെ നിലനിർത്താൻ അഭിനേതാവിന് കഴിയണം. ഇത് ഒരു നടന്റെ concentration, spatial awareness എന്നിവ വികസിപ്പിക്കാനുള്ള മികച്ച പരിശീലന രീതിയായി മാറ്റാം.
രസാനുഭവത്തിന്റെ പ്രായോഗിക പാഠം (Practical Application of Rasa): വ്യക്തിപരമായ ഓർമ്മകളിൽ (Affective memory) നിന്ന് ഇമോഷൻ കണ്ടെത്തുന്നതിന് പകരം, ജനക്കൂട്ടത്തിന്റെ പ്രതികരണത്തെ വിഭാവമായി (Vibhava) കണ്ട്, തൽക്ഷണം രസത്തിലേക്ക് (Rasa) എത്താനുള്ള പരിശീലനം ഇവിടെ സാധ്യമാകുന്നു.
വീഥി കൃഷ്ണപുരിയാകുമ്പോൾ
റിച്ചാർഡ് ഷെക്നറുടെ (Richard Schechner) എൻവയോൺമെന്റൽ തിയേറ്റർ സങ്കൽപ്പങ്ങളെ ഇത് കൂടുതൽ വിപുലീകരിക്കുന്നു. കൃഷ്ണൻ കടന്നുപോകുന്ന വഴി കേവലം ഒരു റോഡല്ല, അത് സങ്കൽപ്പിത കൃഷ്ണപുരിയാണ്. സിനിമയിൽ ക്യാമറയും വേദിയിൽ പ്രേക്ഷകനും സംഭവത്തെ നോക്കിക്കാണുന്നുവെങ്കിൽ, ഇവിടെ പ്രേക്ഷകന്റെ സാന്നിധ്യവും പ്രതികരണവും സംഭവത്തിന്റെ ഗതിയെ തന്നെ നിർണ്ണയിക്കുന്നു.
കൃഷ്ണനും കുചേലനും തമ്മിലുള്ള ആലിംഗനത്തിൽ ഈ പ്രകടനം അതിന്റെ പാരമ്യത്തിലെത്തുന്നു. അത് രണ്ട് മനുഷ്യർ തമ്മിലുള്ള ആലിംഗനമല്ല; ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെയും സമൃദ്ധിയുടെയും, വാർദ്ധക്യത്തിന്റെയും ബാല്യത്തിന്റെയും, ചരിത്രത്തിന്റെയും വർത്തമാനത്തിന്റെയും ഒത്തുചേരലാണ്.
കഥാപാത്രം ശരീരത്തിൽ വരുന്നതല്ല, സ്മരണം ജീവിക്കുന്നതാണ്
ഈ അഷ്ടമിരോഹിണി ദൃശ്യം അഭിനയത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന സത്യത്തെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു: നടൻ കഥാപാത്രത്തിന്റെ വേഷം ധരിക്കുന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം കഥാപാത്രമാകുന്നില്ല. കഥാപാത്രത്തിന്റെ സ്മരണകൾ അവന്റെ ചലനങ്ങൾക്ക് പിന്നിലെ അദൃശ്യശക്തിയാകണം. ഒരു നിമിഷത്തേക്ക്, പുരാണം വർത്തമാനമാകുന്നു, വീഥി കൃഷ്ണപുരിയാകുന്നു, നടൻ കഥാപാത്രമാകുന്നു. അവിടെ കൃഷ്ണൻ ഒരു കഥാപാത്രമല്ലാതാകുന്നു, കുചേലൻ ഒരു വേഷമല്ലാതാകുന്നു—അവരുടെ സൗഹൃദം കാലത്തെ അതിജീവിക്കുന്ന ജീവിക്കുന്ന ഒരനുഭവമായി മാറുന്നു. അതാണ് അഭിനയത്തിന്റെ, കലയുടെ ഏറ്റവും വലിയ മായികത.
